Gjykata Supreme e Bullgarisë lejon njohjen ligjore të gjinisë për katër persona trans
Gjykata Supreme e Kasacionit e Bullgarisë ka miratuar, në katër raste të veçanta, ndryshimin e gjinisë dhe emrit në dokumentet e gjendjes civile për persona trans. Këto janë vendimet e para të këtij lloji nga gjykata që prej vitit 2020.
Vendimet erdhën pas një vendimi të Gjykatës së Drejtësisë së Bashkimit Evropian (CJEU) të marsit 2026, në çështjen K.M.H., e cila lidhej me të drejtën e një shtetasi të BE-së për njohjen e identitetit gjinor pasi kishte ushtruar të drejtën e lëvizjes dhe qëndrimit të lirë në një shtet tjetër anëtar. CJEU vendosi se një shtet anëtar nuk mund të refuzojë njohjen dhe regjistrimin e ndryshimit të të dhënave gjinore kur një refuzim i tillë cenon të drejtat që burojnë nga lëvizja e lirë brenda BE-së. Gjykata theksoi gjithashtu se kompetencat kombëtare në fushën e gjendjes civile duhet të ushtrohen në përputhje me të drejtën e BE-së.
Në Bullgari, njohja ligjore e gjinisë për personat trans ka qenë e kufizuar prej vitesh. Në vitin 2021, Gjykata Kushtetuese vendosi se nocioni “gjini” në Kushtetutë duhet të kuptohet në kuptimin biologjik. Ndërsa në vitin 2023, Gjykata Supreme vendosi se gjykatat nuk mund të miratonin ndryshimin e gjinisë, emrit dhe numrit personal të identifikimit për personat trans, në mungesë të një baze të qartë ligjore.
Pas vendimit të CJEU-së, Gjykata Supreme ndryshoi qasjen e saj në raste konkrete, duke u mbështetur në detyrimin për të zbatuar të drejtën e BE-së.
Një nga rastet ishte ai i K.M.H., çështja e së cilës kishte nisur në vitin 2017 dhe përfundimisht ishte referuar në CJEU. Pas vendimit të gjykatës evropiane, Gjykata Supreme miratoi ndryshimin e gjinisë dhe emrit, duke theksuar se identiteti gjinor është pjesë e identitetit personal dhe mbrohet nga e drejta për jetë private.
Në tri raste të tjera, R.H.Y., P.M.M. dhe A.D.K., Gjykata Supreme gjithashtu lejoi ose la në fuqi vendimet që mundësonin ndryshimin ligjor të gjinisë dhe emrit.
Në vendimet e saj, gjykata theksoi se kuadri ligjor bullgar nuk përmban një ndalim të shprehur për ndryshimin e gjinisë së regjistruar. Gjykata gjithashtu u mbështet në parimin se njohja ligjore e gjinisë nuk mund të kushtëzohet nga kryerja e ndërhyrjeve kirurgjikale.
Katër vendimet shënojnë një kthesë të rëndësishme në praktikën gjyqësore bullgare, pas viteve të kufizimeve për njohjen ligjore të gjinisë së personave trans. Ato tregojnë një ndryshim në qasjen e Gjykatës Supreme pas ndërhyrjes së CJEU-së dhe hapin një rrugë të re për njohjen ligjore të gjinisë në Bullgari.
