“Kemi veç njana/i tjetrën/in”
Shkrim nga Ilirida Musaraj
Paralajmërim: Ky artikull diskuton etiketimin anti-LGBTIQ+, andaj përmbajtja mund të ketë elemente që nuk janë të përshtatshme për disa lexues/e.
Muajin e kaluar, Prishtina Queer Festival u mbajt në Athinë. Ky është një festival i dukshmërisë queer në Kosovë, i cili, përmes Costa Gjokrushit, gjeti mbështetje në Athinë dhe na mundësoi të gjenim veten në një hapësirë krijimi dhe shprehjeje për shqiptarët queer nga Kosova dhe Greqia. Së bashku me aktivitetet e kolektivit greko-shqiptar të migrantëve “MIQ” dhe shfaqjen drag të Aurora Paola Morado-s, këto janë të vetmet ngjarje queer (heleno-)shqiptare që kanë ndodhur ndonjëherë.
Organizimi i këtij eventi ishte thellësisht prekës, pasi ekzistenca e shqiptarëve queer është heshtur sistematikisht, jo vetëm në Greqi, por edhe në vetë Shqipërinë. Homofobia në Shqipëri ishte aq e përhapur në shoqëri, saqë e bënte dukshmërinë të paimagjinueshme dhe të paqenë, ndërsa natyrshëm të padukshëm mbeteshin edhe individët queer të përfshirë në rrjetin më të gjerë të shtypjes patriarkale, e cila impononte standarde të caktuara të maskulinitetit dhe feminitetit mbi të gjithë (queer dhe cis-heteroseksualë) dhe shpesh çonte, e vazhdon të çojë, në raste të dhunës me bazë gjinore. Në Shqipëri ishte e paimagjinueshme që të ekzistonin individë gej, lezbike apo, aq më tepër, trans.
Më vonë, në Greqi, “dylberizmi” u bë sinonim i “grekësisë”, e cila konsiderohej se do t’i “civilizonte” shqiptarët, dhe shpesh u bë arsyeja pse individët alienoheshin nga familjet e tyre, komunitetet e tyre dhe madje edhe nga vetë origjina e tyre si shqiptarë: “nuk mund të jesh shqiptar dhe pederast.”
Zbulimi apo deklarimi i një identiteti queer/gej/lezbike/trans shoqërohej me rrezikun e humbjeve të shtuara. Humbja e parë vjen me migrimin dhe largimin nga shtëpia e parë dhe familja e gjerë. Çfarëdo që na kishte mbetur — familja që arritëm të rindërtonim ose familja që lamë pas — rrezikonte të mos pranonte që ne nuk jemi individë heteroseksualë dhe cisgjinorë. Kjo është arsyeja pse është kaq inkurajuese të shohësh hapur njerëz queer me origjinë shqiptare në Greqi, si edhe lëvizje dhe përpjekje queer në Shqipëri dhe Kosovë. Sepse këto na japin shpresë se mund të “kthehemi” pa fshehje dhe pa humbje.
Të jesh njëkohësisht queer dhe migrant është një çështje e vështirë. Sidomos për gjeneratën e parë, mund të imagjinojmë vetëm dhimbjen dhe kurthin që solli heshtja, dhe ndoshta momentet e lirisë që mund të ofronte kontakti me përvojat queer këtu. Dhe ne mundemi vetëm ta imagjinojmë, sepse (pothuajse) askush nuk flet kurrë për to. Kjo heshtje, ashtu si heshtja që rrethon origjinën e dikujt, fillon dhe zbehet me gjeneratën e dytë, e cila pretendon të drejtën për një ekzistencë autentike.
Migrantët queer mund të formojnë urën që bashkon luftërat e migrantëve dhe ato queer dhe që komunikon ndërkombëtarisht nevojën për solidaritet. Fatkeqësisht, deri në këtë moment në Greqi, personat queer dhe migrantët lidhen publikisht pothuajse ekskluzivisht nga e djathta ekstreme. Dy objektivat kryesore të së djathtës ekstreme janë migrantët/refugjatët dhe individët LGBTQI+, veçanërisht personat trans. Këto mjete përdoren në mënyrë që forcat politike të së djathtës (ekstreme) të mund të ndërtojnë një “ne” të homogjenizuar, kombëtar dhe heteronormativ kundër “të tjerëve” që perceptohen si kërcënues.
Megjithatë, kjo është një gënjeshtër. Brenda shoqërisë sonë nuk ekziston homogjenitet. Së pari, ekzistojnë ndarje të shumta shoqërore të bazuara në gjini, racë, etni, seksualitet, klasë, etj. Së dyti, individët LGBTQI+ dhe migrantët nuk janë periferikë dhe as pakicë. Migrantët janë një pjesë dinamike e shoqërive moderne, duke prodhuar pasuri dhe kulturë. Edhe individët queer gjenden kudo në shoqëri, pavarësisht nëse janë deklaruar hapur apo jo. Siç thotë babai im: “çdo shtëpi ka të paktën një person gej.” Nëse i mbledhim së bashku migrantët, individët LGBTQI+, klasat punëtore dhe shtresat me të ardhura më të ulëta, kuptojmë se ata që në të vërtetë përbëjnë pakicën janë njerëzit e bardhë, cis-heteroseksualë dhe të privilegjuar, të cilët përpiqen (dhe zakonisht ia dalin) të imponojnë interpretimin e tyre për shoqërinë dhe përvojën e tyre si universale dhe dominuese.
Përballë kësaj, ne mund të propozojmë një bashkëjetesë të re, të bazuar në nevojën për të jetuar të lirë, me dinjitet dhe siguri. Pa bashkëjetesë në luftëra të përbashkëta për të drejta dhe pretendime, në fund përfundojmë si “pakica” të shpërndara, të dobishme për shfrytëzim dhe si mjete. Të drejtat e personave trans për njohje ligjore të gjinisë, punë të ligjshme dhe strehim janë ana tjetër e së njëjtës medalje me kërkesat për legalizim, shtetësi për migrantët dhe pensione të plota. Ne që jemi pakicë edhe një herë tjetër, ne që jemi objektiva të shtypjeve të shumëfishta, por edhe pionierë të luftërave të përbashkëta, kemi nevojë më shumë se çdo gjë për një komunitet LGBTQI+ pro-migrant dhe për një komunitet migrant pro-LGBTQI+.
Ky artikull është publikuar fillimisht në revistën greke “ANTIVIRUS”.
